Pierwszy cmentarz żydowski w
Łodzi został założony w 1811 roku i był zlokalizowany przy ul. Wesołej. W latach
50. dwudziestego wieku przez jego teren poprowadzono ulicę i zbudowano osiedle
mieszkaniowe. Dzisiaj o jego istnieniu przypomina kamienny obelisk wzniesiony w
2004 roku z inicjatywy Prezydenta Miasta Łodzi, dr Jerzego Kropiwnickiego.
Cmentarz przy ul. Brackiej w Łodzi został założony w 1892 roku.
Szacuje się że jest pochowane na nim ok. 160 000 osób. Obecnie zajmuje
obszar 39,6 hektara. W ciągu ponad stuletniej historii cmentarza
spoczęło na nim wiele osób zasłużonych dla rozwoju naszego miasta i jego
dziejów jak: rabini, fabrykanci, lekarze, politycy, działacze społeczni
itd. Ich grobowce często stanowią wysokiej klasy dzieła sztuki
kamieniarskiej i kowalskiej.
Tu również pochowane są ofiary jednego z najtragiczniejszych wydarzeń w
dziejach ludzkości – Holocaustu. Na części cmentarza zwanego „Polem
Gettowym” pochowanych zostało ok. 43 000 ofiar getta łódzkiego
zmarłych z głodu i wycieńczenia. Na ich grobach rzadko stoją macewy.
Dlatego też chcąc przywrócić pamięć o zmarłych Fundacja postanowiła
doprowadzić do całkowitego uporządkowania tego terenu. Mimo prowadzenia
innych prac na cmentarzu, szczególnie teren Pola Gettowego stał się
najważniejszy i najistotniejszy do uporządkowania aby żyjący jeszcze
nieliczni potomkowie osób tam pochowanych mogli postawić macewy na
grobach swoich bliskich a samo Pole Gettowe nabrało charakteru cmentarza
wojennego bo takim on w istocie jest.
Jednocześnie dzięki życzliwości i wsparciu finansowemu p. Josefa
Buchmana z Frankfurtu n. Menem utworzono bazę danych osób
pochowanych na cmentarzu. Udało się w niej zgromadzić dotychczas
informacje dotyczące około 90 000 osób. Jednakże nie będziemy ustawać w
wysiłkach aby baza ta była poszerzana o nowe informacje pochodzące z
różnych źródeł. Jeżeli tylko zdobędziemy fundusze rozpoczniemy
inwentaryzację i dokumentację fotograficzną zachowanych macew na
cmentarzu aby spisując z nich dane dotyczące zmarłej osoby uzupełniać
naszą bazę i informacje o ludziach tam pochowanych.
Uruchomiony teraz portal internetowy cmentarza pozwoli każdemu
zainteresowanemu na przejrzenie wykazu nazwisk osób pochowanych w
poszczególnych kwaterach. Szczegółowe informacje dot. miejsca pochówku w
oparciu o dokumentację cmentarną będzie można uzyskać w tworzonym
wspólnie przez Fundację
Monumentum Iudaicum Lodzense i
Gminę
Wyznaniową Żydowską w Łodzi ARCHIWUM ŻYDÓW ŁÓDZKICH, którego
siedziba będzie przy ul. Pomorskiej 18 w Łodzi.